9 augustus 2026

In het noorden van het centrum van Delft ligt, tussen de Verwersdijk en de Voorstraat, de Visstraat. Deze straat, die vroeger de Quartelaersteech werd genoemd, ligt niet in de toeristische wandelroute. Wie met de auto of per fiets van of naar het centrum rijdt, is er met een seconde langs. 
Als je er met wat meer geduld doorheen loopt en de ogen de kost geeft zie je dat de geschiedenis hier, gelukkig voor ons, nog de nodige sporen heeft nagelaten. Soms ook met dank aan de burgerij.
Aan weerszijden van de Visstraat ligt een brug. Beiden bruggen zijn bijzonder op zichzelf en wijken af van de meeste bruggen in Delft. En dat is ook al bijzonder omdat Delft meer dan 400 bruggen telt!

Visbrug

Ten westen van de Visstraat ligt de Visbrug, een ijzeren Venetiaans aandoende brug die in 1869 over het water aan de Voorstraat is gespannen. De brug verving twee andere bruggen die op de Kaart Figuratief uit 1675 (zie boven deze blog) nog te zien zijn.
De Visbrug is ontworpen door de 19^e-eeuwse stadsarchitect De Bruyn Kops. Hij was de architect van tal van bijzondere gebouwen en bruggen. Misschien is het daarom dat de brug een rijksmonument is.

Rapenbloembrug

Deze brug, in 1869 in gebruik genomen, ligt ten oosten van de Visstraat en is een historische voetgangersbrug over de gracht van de Verwersdijk. Deze brug, eveneens een ontwerp van De Bruyn Kops, is ook een rijksmonument en kenmerkt zich als een typische trapjesbrug met een stenen dek op ijzeren liggers.
Op de Kaart Figuratief uit 1675 is een voorloper van de huidige brug te zien. Dit was waarschijnlijk een houten voetgangersbrug. Over de Rapenbloembrug staat op de website van het Erfgoed Delft een leuke anekdote. Deze gaat over een gevelsteen uit 1537 die in de gevel van het huis aan de Verwersdijk 45 te zien is.

Visstraat

Door de eeuwen heen heeft deze straat meerdere gezichten gehad en het nodige meegemaakt.
Zo is de straat met de grote stadsbrand van 1536 volledig in as gelegd, maar gelukkig kort daarna herbouwd. De buskruitramp van 1654 is ook niet aan de straat voorbij gegaan. De huizen bleven weliswaar staan maar hadden de nodige schade opgelopen.

In de 17e eeuw was de omgeving sterk verbonden met de brouwnijverheid. Langs bijna de gehele oostzijde van de Voorstraat waren brouwerijen gevestigd, soms met (graan)pakhuizen in de zijstraatjes. Zo ook van de bierbrouwerijen De Visch en De Oijevaer. Waarschijnlijk waren dit in die tijd imposante gebouwen. Dit blijkt wel uit het graanpakhuis van ‘De Oijevaer’ dat nu een appartementencomplex is. Van de brouwerij ‘In de Visch’ is niets meer te zien. Bijzonder is het hoekpand aan de noordwesthoek dat de naam ‘De Visch met de Croon’ draagt. Het verhaal achter dit pand staat op de website van Delft op Zondag. 

Van meer recentere tijd was de aanwezigheid van sigaretten- en tabaksfabriek “Chapchal frères” in Delft. Het bedrijf had een pakhuis in de Visstraat. Dit gold ook voor de distilleerderij en roomgistfabriek “Vlek & Co” en voor papierhandel “Van der Born”. Zij allen maakten in de vorige eeuw gebruik van opslagruimte in het pakhuis van de voormalige brouwerij “De Oijevaer”.

Naast deze bedrijvigheid waren er natuurlijk ook huizen. Een rondgang door de verschillende archieven geeft een gevarieerd beeld. In 1638 bleken de huizen aan de noordzijde groter. Deze werden aangeslagen voor twee haardsteden (stookplaatsen) en de huizen aan de zuidzijde voor een haardstede.
Een eeuw later waren zo’n tien gezinnen in de straat aangemerkt als arm  en mochten gebruik maken van de bedeling. Aan het eind van de 19^e eeuw (in 1887) woonden veel arbeiders in de straat. Verder ook een onderwijzeres, een koopvrouw, twee weduwen en een fondsbode. Vandaag de dag is de Visstraat een gezellige straat met huizen, appartementen en een speeltuintje.

Een van de oudste huizen uit de straat dateert uit 1737, verder staan in de straat huizen die het predicaat ‘gemeentelijk monument’ hebben gekregen.

Swarte Piet

Tot slot nog een bijzondere akte die ik ben tegengekomen over ene Pieter de Rooij. De man, die in de wandelgangen ook wel Swarte Piet werd genoemd, stond te boek als crimineel.
Hij had diverse keren, terwijl zijn van niets wetende vrouw ter kerke was gegaan, met een kompaan lood ontvreemd van de gevel en uit het pakhuis van brouwerij De Vis. Het lood verkocht hij, maar dat werd een keer door iemand gezien die hem daarvoor heeft aangegeven.

Op 27 maart 1774 werd hij gevangen gezet en op 8 april stond hij terecht. Hij bekende ‘buijten pijnen ende banden van ijsere’ (dat wil zeggen dat hij niet gedwongen werd een bekentenis af te leggen) alle feiten. 
De veroordeling was niet mals. Allereerst werd hij op het schavot voor het stadhuis gezet waar hij een stuk lood met beide handen boven zijn hoofd moest houden terwijl hij met roeden werd gegeseld.
Na deze pijniging werd hij voor acht jaar in het tuchthuis geplaatst waar hij met arbeid in zijn eigen levensonderhoud moest voorzien. Hierna werd hij vervolgens voor acht jaar verbannen uit ‘den landen van Holland ende Westvriesland’. Of zijn vrouw hem ooit nog terug heeft gezien en hoe zij in haar levensonderhoud moest voorzien vertelt de akte verder niet.