3 april 2026

Eerlijkheidshalve moet ik toegeven dat de titel van deze blog ontleend is aan de nu populaire televisieserie. Eerst wilde ik Levenslust als titel gebruiken.

Maar waar zijn de titels dan op van toepassing? Welnu, op het echtpaar dat op de foto boven de blog prijkt. Het verhaal over rust en vreugd staat hieronder. Het begint met een tijdreis en het eindigt met een cliffhanger.

Opgraving

Eind 2024 heeft de afdeling Archeologie een opgraving uitgevoerd waarmee restanten van een middeleeuws boerderij, een asput, een beerput en diergraven zijn blootgelegd. De archeoloog die belast was met de uitvoering heeft mij gevraagd onderzoek te doen naar de geschiedenis van het perceel.

Het perceel ligt in de Aart van der Leeuwlaan op de hoek  met het Gerrit Achterbergpad. Het perceel lag voorheen aan een landweg die nu bekend staat als de Prinses Beatrixlaan. De boerderij is gesneuveld met de uitbreiding van de gemeente Delft.

Voorhof en Tanthof

Aan het eind van de 19^e eeuw begint Delft uit zijn voegen te barsten. Na een lange onderhandeling was in 1921 de langste grenswijziging uit de Nederlandse geschiedenis een feit: Vrijenban en Hof van Delft werden geannexeerd (zo werd het destijds gevoeld) waardoor de stad west- en noordwaarts werd uitgebreid.

Halverwege de 20^e eeuw kampte Delft weer met dezelfde uitdaging. Uitbreiden dus. Eerst naar het oosten met het in 1957 verleggen van de grens met Pijnacker. Omdat dit  maar voor een beperkt deel de problemen oploste moest nu grondgebied in het zuiden aangekocht worden. Een gemeentelijke herindeling met Schipluiden was hiervoor de oplossing. Als gevolg hiervan werden de, veelal, agrariërs aan het noordelijke deel van de Abtswoudseweg onteigend. 
Dit alles voor de noodzakelijke uitbreiding van de stad: eerst in de jaren ’60 voor de ontwikkeling van de wijk Voorhof. Daarna werd in de jaren;70 en ’80 het Tanthof uit de grond gestampt. In deze wijken wonen nu meer dan 30.000 mensen. Tot aan de jaren ’60 woonden daar enkele honderden mensen.

Ten zuiden van de N470 bestaat het oorspronkelijke deel van de Abtswoudseweg nog, nu onder de naam Abtswoude. Daar waar deze overgaat in Schipluiden komt de landelijke sfeer direct terug.

Mijn onderzoek

Terug naar de restanten van de boerderij. Voor mijn onderzoek naar de eigenaren en bewoners heb ik gebruik kunnen maken van informatie uit het stadsarchief, uit het kadaster en van de historische vereniging Schipluiden. Met behulp van deze bronnen is het gelukt om terug te reizen naar halverwege de 16^e eeuw. Om een tijdsbeeld te geven: de Tachtigjarige Oorlog moest nog beginnen, Willem van Oranje was nog maar kort getrouwd met Anne van Egmond en Leiden moest nog ontzet worden.

Het perceel waar de opgraving heeft plaatsgevonden bleek toen al bebouwd te zijn met een zogenaamde bouwmanswoning en bestond oorspronkelijk verder uit een erf, weiland, boomgaard en een bos met hakhout. Mijn onderzoek leidde langs tal van eigenaren, huwelijken, verervingen en aktes. Aangezien het kadaster pas sinds 1832 bestaat, was ik voor de periode daarvoor aangewezen op andere bronnen. Gelukkig heeft iemand van het Stadsarchief mij hier enorm bij geholpen. Zij heeft uit giftboeken, registers en aktes een grove tijdlijn kunnen maken. Voor mij een ideaal startpunt voor verder onderzoek. 

Door het ontbreken van archiefmateriaal uit de vroegere periode waren de resultaten aanvankelijk wat algemeen en summier. Maar in de tweede helft van de 19^e eeuw ontstaat er meer zicht op het agrarische leven en het gezinsleven. 

Mijn accent lag bij de laatste eigenaar, een veehouder, die werd uitgekocht en gedwongen om met zijn gezin te verhuizen. Dit had veel impact op met name zijn vrouw. De oudste zoon van deze veehouder is nog in leven. Met hem heb ik kortgeleden een zeer interessant gesprek gehad waarmee ik een beetje in de periode na 1940 terecht ben gekomen. Voor het archeologisch onderzoek mag deze periode slechts een klein deel uit het geheel zijn, voor mij een verrijking van mijn kennis over Delft. Ook omdat wij zelf in Tanthof hebben gewoon op een plek vlakbij Abtswoude.

Een samenvatting van het gesprek kan je hier lezen. Mijn conclusie was dat Piet met trots en tevredenheid terugkijkt op wat het leven hem gebracht heeft. Hij woont, samen met zijn vrouw, nog steeds met veel plezier in de Schipluidense polder. En zij stralen rust en vreugde uit. Mooi toch?

Het complete verhaal

Door de afdeling Archeologie wordt een uitgebreid rapport gemaakt waar mijn verhaal, met foto’s en leuke details, in wordt opgenomen. Maar de publicatie staat gepland voor ergens aan het eind van dit jaar.

Nog even geduld dus …